Publicaties
Pseudomonas in drinkwater: alles wat je moet weten
Pseudomonas-bacteriën zijn kiemen die herhaaldelijk voor bezorgdheid zorgen in Nederland. Een van de redenen hiervoor is dat patiënten in ziekenhuizen besmet kunnen raken met deze bacteriën.
Pseudomonas-bacteriën komen echter niet alleen in ziekenhuizen voor. Ze bevinden zich ook in drinkwater, de bodem en oppervlaktewater, en kunnen onder bepaalde omstandigheden ziekte veroorzaken. Lees in het volgende artikel hoe Pseudomonas aeruginosa in drinkwater de gezondheid kan beïnvloeden en waar u op moet letten om de kwaliteit van uw drinkwater te beschermen.
Wat zijn pseudomonaden?
Pseudomonaden zijn staafvormige, gramnegatieve bacteriën met polaire flagellen – draadachtige structuren die worden gebruikt voor voortbeweging – die geen sporen vormen.
In het milieu komen pseudomonaden alomtegenwoordig voor en leven ze vaak op dood organisch materiaal. Ze zijn uiterst aanpasbaar en hebben zeer weinig voedingsstoffen nodig.
U kunt ze onder meer aantreffen in de bodem, in het water, op planten of bij dieren.
Pseudomonas aeruginosa – een ook voor de mens gevaarlijke ziekteverwekker
Pseudomonas aeruginosa is een zeer goed onderzochte soort en de belangrijkste binnen het geslacht Pseudomonas in de humane geneeskunde, die frequent relevante infecties veroorzaakt, met name in zorginstellingen. De bacterie werd al in 1882 beschreven door de Franse apotheker Carle Gessard.
Met name antibioticaresistente stammen zijn problematisch. Het is echter belangrijk om te benadrukken: Pseudomonas aeruginosa is niet van nature multiresistent. Of er sprake is van resistentie, hangt af van de specifieke stam. Wanneer stammen resistent zijn tegen meerdere antibiotica, worden ze aangeduid als multiresistente pseudomonaden.
Mogelijke vindplaatsen en vermeerdering
De bacteriën geven de voorkeur aan vochtige omgevingen, zoals waterleidingen, wastafels, toiletten of onvoldoende gechloreerde zwembaden.
Pseudomonas-bacteriën kunnen zowel onder voedselrijke als voedselarme omstandigheden (overleven en) gedijen. Ze vermeerderen zich optimaal bij temperaturen tussen 9 °C en 42 °C, wat betekent dat ze zowel in koud- als warmwatersystemen voorkomen.
Biofilm vormt een ideale leefomgeving, omdat deze bescherming biedt tegen omgevingsinvloeden (zoals chloor, uv-licht en hoge temperaturen).
Overdracht van de bacterie
Deze bacteriën worden over het algemeen overgedragen via verontreinigd water of verontreinigde oppervlakken.
In ziekenhuizen vindt overdracht voornamelijk plaats door contact, bijvoorbeeld via de handen van medisch personeel of verontreinigde medische apparatuur. Watervoerende systemen (met name wastafels, sifons en douche-afvoeren) kunnen dienen als leefomgeving en bijdragen aan overdracht, maar vormen in vergelijking met direct contact niet de meest voorkomende route.
Het ziektebeeld van een infectie hangt af van de specifieke Pseudomonas-soort. Pseudomonas aeruginosa veroorzaakt voornamelijk de volgende aandoeningen:
- Longentsteking (pneumonie)
- Bloedbaaninfectie (sepsis)
- Urineweg- en wondinfecties
- Otitis externa (gehoorgangontsteking)
Zijn pseudomonaden in drinkwater gevaarlijk?
Voor gezonde mensen vormen pseudomonaden in drinkwater over het algemeen geen risico.
Mensen met een kwetsbare gezondheid of personen die een medische behandeling ondergaan, lopen een hoger gezondheidsrisico. Daarom is het waarborgen van de waterkwaliteit essentieel in ziekenhuizen, (tand)artspraktijken en woongebouwen. Dit houdt ook in dat kraanwater vrij moet zijn van ziekteverwekkende kiemen.
Waterfilters voor kraan & douchekop als directe maatregel
Het gebruik van waterfilters voor de kraan en douchekop kan niet alleen bij een besmetting een zinvolle directe maatregel zijn. Ook is de inzet van dergelijke filters een aanbevolen maatregel om de gezondheid te beschermen.
Het voorkomen van Pseudomonas
Preventie is over het algemeen de beste maatregel tegen ongewenste bacteriën of ziekteverwekkers in drinkwater. Dit omvat bijvoorbeeld het voorkomen van stilstaand water door het gehele drinkwatersysteem regelmatig door te spoelen. Hierbij is het niet voldoende om het water slechts een paar minuten te laten lopen. Het is ook belangrijk om rekening te houden met infectierisico's via afvalwater, zoals aërosolen afkomstig uit sifons van wastafels en douches. Hier kan door de Aqua free HygieneSiphon en de speciale vorm ervan in principe het opstijgen van gecontamineerde aërosolen uit de afvoer naar de schoonwaterzone worden voorkomen.
Defecte leidingnetten bevorderen eveneens de groei van kiemen en moeten daarom worden aangepast aan de huidige stand van de techniek.
Het halfjaarlijks testen van het water in gebouwinstallaties op specifieke ziekteverwekkers is een onmisbare controlemaatregel.
Het consistent naleven van hygiëneplannen, inclusief chemische of thermische desinfectiemaatregelen, draagt eveneens bij aan het bestrijden van via water overdraagbare ziekteverwekkers.
Een effectieve preventiestrategie is het gebruik van point-of-use of inline kwaliteitsfilters. Hiermee kunnen infectiepercentages van Pseudomonas aeruginosa in omgevingen zoals ziekenhuizen direct worden verminderd. In deze context is het tevens van belang om te borgen dat retrograde contaminatie via de gebruikte filters wordt uitgesloten.
Aantonen van Pseudomonas
Vermoedt u dat Pseudomonas in hoge concentraties in uw kraanwater aanwezig is, dan biedt een wateranalyse in eerste instantie uitsluitsel. Omdat kiemen niet alleen bij de tappunten, maar in de gehele drinkwaterinstallatie aanwezig kunnen zijn, geeft alleen een professionele drinkwateranalyse zekerheid over een besmetting met Pseudomonas.
Wordt Pseudomonas aeruginosa aangetroffen, dan moeten passende maatregelen worden genomen. Dit omvat spoelen, materiaalvervanging en desinfectieprocedures, die afzonderlijk of in combinatie worden toegepast.
Nieuwsbrief abonneren
In onze nieuwsbrief delen we interessante inzichten, tips en nieuws rondom het thema waterhygiëne. Vier keer per jaar praat Aqua free u bij over vakinhoudelijke en juridische onderwerpen.