Retrograde contaminatie: ontstaan, risico's & oplossingen

Retrograde besmetting verwijst naar de verontreiniging van een drinkwaterinstallatie die ontstaat bij het tappunt – met andere woorden, tegen de stroomrichting van het water in. Tijdens dit proces kunnen bacteriën en kiemen van buitenaf de uitloop van kranen of de binnenzijde van waterfilters binnendringen, bijvoorbeeld door spatwater, en zo mogelijk de drinkwaterleidingen bereiken.

Wanneer mensen vervolgens in contact komen met deze bacteriën en kiemen, brengt dit het risico op infectie met zich mee – bijgevolg is het essentieel om retrograde besmetting te voorkomen. In dit artikel leggen we uit hoe u retrograde besmetting effectief kunt bestrijden door middel van technische oplossingen en een juiste omgang.

Afvoeren en sifons als bron voor retrograde contaminatie

Het grootste gevaar voor retrograde besmetting bestaat uit:

• Spatwater uit de afvoer of
• Aerosolen die uit de afvoer opstijgen.

Dit komt doordat in water levende bacteriën uit de afvoer naar de wasbak kunnen worden overgedragen, en opstijgende aerosolen in de binnenlucht terecht kunnen komen binnen een straal van maximaal 1,5 meter rond de wastafel.

Daarom mag de waterstraal nooit rechtstreeks in de afvoer vallen!

In het artikel "HygieneSiphon stopt opstijgende aerosolen uit de afvoer" leggen we uit welke rol sifons en afvoerleidingen kunnen spelen bij uitbraken van nosocomiale infecties en hoe infectie-uitbraken kunnen worden voorkomen.

Waterfilters als bron van retrograde contaminatie

In het geval van microbiële verontreiniging van kraanwater worden vaak waterfilters geïnstalleerd als onmiddellijke maatregel om deze kiemen effectief tegen te houden. Waterfilters zijn echter ook onderhevig aan het risico van retrograde besmetting.

Er zijn verschillende manieren om dit risico zo laag mogelijk te houden.

Bacteriostatische waterfilters en bactericidale materialen

De toevoeging van bijvoorbeeld een bacteriostatisch additief in de kunststof van de filterbehuizing voorkomt de groei van kiemen. Een dergelijk werkzaam bestanddeel zorgt ervoor dat pathogenen zich niet verder kunnen vermenigvuldigen op de filterbehuizing door een essentieel deel van de nieuwe vorming van het organisme te blokkeren.

Daarnaast kunnen de wateruitlaten worden uitgerust met een bactericide materiaal dat actief bescherming biedt tegen kiemen. Vanwege het bactericide effect zijn bijvoorbeeld zilver of koper effectief gebleken voor deze coatings op de wateruitlaten.

Wist u dat? Onze filters Baclyser® neo T en onze Baclyser® S de beste retrograde bescherming bieden door de antibacteriële MetalSkin®-coating.

Correcte omgang met waterfilters

Naast de bescherming die het bacteriostatische materiaal biedt, is een juiste omgang met de waterfilters van groot belang:

• U dient de filteruitlaat niet aan te raken.
• Contact van de filteruitlaat met vuil water of afvalwater moet worden vermeden.
• U dient de filters niet te reinigen.
• Bij ernstige zichtbare vervuiling, zoals bloed of slijm, moet de filter onmiddellijk worden vervangen.
• Bij zichtbare schade dient de filter eveneens onmiddellijk te worden vervangen.
• Personen in instellingen die zijn uitgerust met filters, moeten grondig worden geïnformeerd over het gebruik van medische hulpmiddelen.

Om retrograde contaminatie tegen te gaan, is het bovendien belangrijk om de filters regelmatig te vervangen volgens de instructies van de fabrikant.

Bij een juiste omgang is het risico op retrograde contaminatie van een filter binnen de gespecificeerde levensduur als minimaal aan te merken.

Retrograde contaminatie in tandartspraktijken

In tandartspraktijken bestaat een verhoogd risico op retrograde contaminatie van tandheelkundige instrumenten door de terugstroom van speeksel, bloed of wondvocht. Deze kunnen via de apparatuur in de watervoerende leidingen terechtkomen. Het gevolg: de volgende patiënt krijgt gecontamineerd water.

Ook aerosolen uit afzuigsystemen kunnen open watersystemen infecteren.

Om te waarborgen dat patiënten niet worden blootgesteld aan een infectierisico door mogelijke retrograde contaminatie, moeten passende maatregelen worden genomen. De KNMT-richtlijn Infectiepreventie in de mondzorgpraktijk adviseert bijvoorbeeld om de watervoerende systemen van de behandelunit gedurende ten minste 10 seconden door te spoelen na elke patiënt. Bovendien moet de terugstroom van vloeistoffen worden voorkomen door gebruik te maken van terugstroombeveiliging (BA-beveiliging).

Conclusie: Veiligheid bij het tappunt is beheersbaar

Retrograde contaminatie vormt een risico voor de waterhygiëne, omdat het de drinkwaterkwaliteit direct bij het tappunt in gevaar brengt.

Zoals we hebben aangetoond, kan dit gevaar echter effectief worden beheerst door een combinatie van moderne technologie en bewust handelen – indien gewenst adviseren wij u graag.