EU-Drinkwaterrichtlijn 2020/2184 – Schoon water voor Europa

Met de EU-drinkwaterrichtlijn (Richtlijn 2020/2184) heeft de Europese Unie nieuwe normen vastgesteld voor de kwaliteit van drinkwater, om de toegang tot schoon en veilig drinkwater in Europa te waarborgen. Schoon water is immers een fundamenteel recht en essentieel voor de volksgezondheid.

De nieuwe richtlijn trad op 12 januari 2021 in werking en stelde strengere regels vast voor de kwaliteit en het toezicht op water dat bestemd is voor menselijke consumptie..

Waarom een nieuwe drinkwaterrichtlijn?

De nieuwe richtlijn werd aangenomen omdat de essentiële kwaliteitsnormen voor microbiologische en chemische parameters sinds 1998 niet meer waren bijgewerkt. Daardoor weerspiegelden ze onvoldoende de wetenschappelijke vooruitgang, verbeterde risicobeoordelingen, veranderde gebruikspatronen en milieubelastingen.

Belangrijke vereisten van de EU-drinkwaterrichtlijn

De EU-drinkwaterrichtlijn bevat essentiële bepalingen voor het waarborgen van de waterkwaliteit:

• Strengere grenswaarden voor verontreinigende stoffen: Hierbij gaat het onder andere om zware metalen zoals lood en nikkel, microplastics en andere potentieel schadelijke stoffen voor de gezondheid.
• Uitgebreidere toezichtseisen: Lidstaten moeten meer omvattende maatregelen invoeren voor monitoring en rapportage.
• Toegang tot informatie: Drinkwaterleveranciers moeten de bevolking gedetailleerde informatie over de waterkwaliteit verstrekken. Dit versterkt het vertrouwen en geeft inzicht in de genomen maatregelen ter waarborging van de waterkwaliteit.
• Bevordering van watervoorzieningssystemen: Er moeten maatregelen worden genomen om de toegang tot schoon drinkwater ook voor achtergestelde bevolkingsgroepen te waarborgen.

Doelstellingen en termijnen

De richtlijn stelt duidelijke termijnen vast voor de implementatie van de bepalingen, om een geleidelijke verbetering van de waterkwaliteit in alle lidstaten te waarborgen. Uiterlijk in 2026 moeten de landen voldoen aan de nieuwe normen voor drinkwatercontrole en alle noodzakelijke maatregelen om de doelstellingen te bereiken moeten uiterlijk in 2029 zijn uitgevoerd.

Implementatie van de EU-drinkwaterrichtlijn in de lidstaten

Terwijl Duitsland bijzonder strenge grenswaarden voorschrijft voor chemische en microbiologische parameters zoals legionella, legt Spanje de nadruk op risicobeheer voor prioritaire gebouwen zoals ziekenhuizen en scholen. In Nederland gelden bijzonder strikte eisen voor PFAS- en microplasticwaarden om te voldoen aan de hoge ecologische normen van het land. Frankrijk controleert intensief landbouwgebieden op chemische residuen, terwijl België – vanwege de regionale verschillen tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel – met uiteenlopende regelgevingen werkt.

Nederland – Drinkwaterbesluit

De EU-richtlijn 2020/2184 is in Nederland geïntegreerd in het Drinkwaterbesluit en aangevuld met specifieke nationale maatregelen om de hoge kwaliteit van het drinkwater te waarborgen.

Deze regelgeving stelt bijzonder strenge eisen aan de kwaliteit en monitoring van microplastics en PFAS, om te voldoen aan de hoge ecologische normen van het land.

Naast de EU-vereisten gelden er nationale grenswaarden voor bepaalde verontreinigende stoffen afkomstig uit landbouwactiviteiten, met als doel de impact van pesticiden en nitraten te minimaliseren.

De Nederlandse regelgeving voorziet bovendien in gerichte maatregelen om verontreiniging van oppervlakte- en grondwater te voorkomen.

België – Regionale verordeningen in Vlaanderen, Wallonië en Brussel

In België zijn de regio’s Vlaanderen, Wallonië en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest elk afzonderlijk verantwoordelijk voor de implementatie van de EU-richtlijn 2020/2184. Zij hebben hiervoor eigen regelgeving opgesteld, afgestemd op de specifieke regionale omstandigheden.

De regionale verschillen leiden echter niet noodzakelijk tot variërende waterkwaliteit of controle, aangezien alle regio's verplicht zijn om aan de minimumnormen van de EU-richtlijn te voldoen.

Er ligt een bijzondere nadruk op afvalwaterzuivering en de bescherming van waterwingebieden om de kwaliteit van het drinkwater te waarborgen.

Duitsland – Drinkwaterbesluit (TrinkwV)

De huidige, herziene versie van de Duitse drinkwaterverordening (TrinkwV) van 24 juni 2023 is gebaseerd op de EU-richtlijn 2020/2184.

Het besluit regelt:

• de gesteldheid van het drinkwater respectievelijk het water bestemd voor menselijke consumptie,
• de zuivering en de bescherming van dit water,
• de plichten van de waterbedrijven en
• het toezicht op het drinkwater.

De bescherming van de consument staat voorop. Het Drinkwaterbesluit regelt niet alleen de stedelijke drinkwatervoorziening en de drinkwaterkwaliteit in medische instellingen of openbare gebouwen, maar is ook van toepassing op particuliere verhuurders.

Spanje – Koninklijk Besluit 3/2023

Het Koninklijk Besluit 3/2023 stelt technische en gezondheidscriteria vast voor de kwaliteit van drinkwater, waaronder specifieke bepalingen om de afwezigheid van bacteriën bij tappunten te waarborgen – met name in gevoelige gebieden zoals intensivecareafdelingen (ICU’s – Intensive Care Units).

Volgens dit besluit mag de parameterwaarde voor Legionella spp. bij medische tappunten in ICU’s “niet detecteerbaar/L” zijn, en voor Pseudomonas aeruginosa moet deze onder 1 KVE/ml liggen. Om dit niveau van microbiologische veiligheid te bereiken, beveelt het besluit het gebruik van microbiologische filters aan op de terminale tappunten als doeltreffende maatregel.

Daarnaast beveelt het Koninklijk Besluit 487/2022, dat de gezondheidsvoorschriften voor de preventie en bestrijding van legionellose regelt, aan om in instellingen met immuungecompromitteerde personen microbiologische filters met bewezen werkzaamheid tegen Legionella, of andere systemen met een vergelijkbare effectiviteit, te installeren op de point-of-use tappunten.

Frankrijk – Besluit nr. 2022-1720

In Frankrijk is de Europese drinkwaterrichtlijn omgezet in nationaal recht via Besluit nr. 2022-1720 betreffende de gezondheidkundige veiligheid van water bestemd voor menselijke consumptie.

Dit besluit stelt strenge eisen aan de waterkwaliteit. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de monitoring van chemische verontreinigingen zoals PFAS, nitraten en pesticiden, vooral in landbouwgebieden.

De regelgeving vereist een uitgebreid risicobeheer over de volledige drinkwaterketen – van de waterwingebieden tot aan de opslag en distributie van het water.

Een bijzonder kenmerk van het besluit is de regelmatige controle van de waterkwaliteit, zowel bij de bron als op het punt van gebruik.

Frankrijk heeft bovendien aanvullende regels ingevoerd voor het gebruik van materialen en chemicaliën die in contact komen met drinkwater, die verder gaan dan de minimale EU-vereisten, om een hogere waterveiligheid te garanderen.

Verenigd Koninkrijk – Water Supply (Water Quality) Regulations 2018

De “Water Supply (Water Quality) Regulations 2018” en de EU-drinkwaterrichtlijn 2020/2184 hebben weliswaar hetzelfde fundamentele doel – het waarborgen van de kwaliteit van drinkwater en de bescherming van de volksgezondheid – maar verschillen in hun concrete vereisten en benaderingen.

De Britse regelgeving is nog steeds gebaseerd op oudere EU-normen en is sinds de Brexit niet bijgewerkt om in overeenstemming te zijn met de nieuwste EU-richtlijnen.

De regels stellen nationale normen vast voor de chemische, microbiologische en fysische parameters van drinkwater, met bijzondere aandacht voor de veiligheid van het water dat in het openbare distributienet wordt gebracht.

De voorschriften verschillen per regio – Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland – om beter aan te sluiten bij de specifieke regionale omstandigheden en behoeften.

Oostenrijk – Drinkwaterverordening (TWV)

De Oostenrijkse drinkwaterverordening is eveneens gebaseerd op de EU-drinkwaterrichtlijn 2020/2184 en voert strengere controles in op microbiologische en chemische parameters.

Er is bijzondere aandacht voor het toezicht op legionella in gebouwen met openbare en medische voorzieningen.

Oostenrijk stelt specifieke eisen aan de risico-evaluatie en het beheer van drinkwaterwinningsgebieden. In waterwingebieden moeten maatregelen worden genomen om de drinkwaterkwaliteit te waarborgen door verontreinigingsbronnen te verminderen.

Daarnaast gelden er strengere eisen voor installatie-materialen die worden gebruikt in drinkwatervoorzieningssystemen.